بادۀ عشق
پژوهشی در معنای باده در شعر عرفانی فارسی
درباره کتاب
لفظ «شراب»، با معنای عرفانی، هر چند که لفظی اساسی در زبانِ صوفیانه است، و درواقع محور یک سلسله الفاظ استعاری دیگر مانندِ جام و خرابات و میخانه و می فروش و غیره است، جزو اصطلاحات خاص صوفیانه نیست و از همین رو در آثاری که نویسندگان در تعریفِ اصطلاحات و تعبیرات صوفیه نوشته اند نیامده است. البته، در زمانی که زبان صوفیه منحصراً زبان عربی بود، لفظ شراب یا خمر در آثار ایشان به کار می رفته است، ولی معنای آن ها حقیقی بوده، و معنای مجازی و عرفانی بعداً و در طی مراحلی به آنها داده شده است. ظهورِ این معنی مجازی به واسطۀ یک مفهوم اصلی و اساسی دیگر در تصوف بوده و آن مفهوم سُکر است.
لفظ «سُکر»، برخلاف لفظ «شراب» و مترادفات آن، خود یکی از اصطلاحات اولیۀ صوفیه است. «سُکر» در لغت به معنای مستی است، ولی صوفیه این لفظ را به معنایی دیگر که کاملاً جنبۀ باطنی داشت به کار می بردند. این معنای باطنی نیز خود مبتنی بر مفهوم اساسیِ دیگری بود در تصوف، و آن مفهوم محبت بود. بنابراین، اصطلاح «سُکر» در تصوف، و به واسطۀ آن لفظ «شراب» یا «خمر» و غیره، از ابتدا با استفاده از مفهوم محبت تعریف میشده است.
ــــــــــــ از متن کتاب
لفظ «شراب»، با معنای عرفانی، هر چند که لفظی اساسی در زبانِ صوفیانه است، و درواقع محور یک سلسله الفاظ استعاری دیگر مانندِ جام و خرابات و میخانه و می فروش و غیره است، جزو اصطلاحات خاص صوفیانه نیست و از همین رو در آثاری که نویسندگان در تعریفِ اصطلاحات و تعبیرات صوفیه نوشته اند نیامده است. البته، در زمانی که زبان صوفیه منحصراً زبان عربی بود، لفظ شراب یا خمر در آثار ایشان به کار می رفته است، ولی معنای آن ها حقیقی بوده، و معنای مجازی و عرفانی بعداً و در طی مراحلی به آنها داده شده است. ظهورِ این معنی مجازی به واسطۀ یک مفهوم اصلی و اساسی دیگر در تصوف بوده و آن مفهوم سُکر است.
لفظ «سُکر»، برخلاف لفظ «شراب» و مترادفات آن، خود یکی از اصطلاحات اولیۀ صوفیه است. «سُکر» در لغت به معنای مستی است، ولی صوفیه این لفظ را به معنایی دیگر که کاملاً جنبۀ باطنی داشت به کار می بردند. این معنای باطنی نیز خود مبتنی بر مفهوم اساسیِ دیگری بود در تصوف، و آن مفهوم محبت بود. بنابراین، اصطلاح «سُکر» در تصوف، و به واسطۀ آن لفظ «شراب» یا «خمر» و غیره، از ابتدا با استفاده از مفهوم محبت تعریف میشده است.
ــــــــــــ از متن کتاب
نصرالله پورجوادی متولد تیرماه 1322 در تهران است. او پس از پایان دورۀ دبیرستان برای ادامۀ تحصیل به امریکا رفت و در رشتۀ فلسفه از دانشگاه کالیفرنیا فارغالتحصیل شد، پس از بازگشت به ایران مدرک کارشناسی ارشد و دکترای خود را نیز در همین رشته از دانشگاه تهران دریافت کرد. بعد از انقلاب 57 او مدتی عضو شورای عالی انقلاب اسلامی بود و در همان زمان مرکز نشر دانشگاهی را تأسیس کرد و ریاست آن را برعهده گرفت. از دیگر فعالیتهای پورجوادی میتوان به عضویت وی درفرهنگستان زبان و ادب فارسی، تأسیس مجلۀ نشر دانش و مجلۀ معارف، عضویت در هیئتامنای بنیاد دایرةالمعارف اسلامی و عضویت در شورای ستاد انقلاب فرهنگی اشاره کرد. او همچنین جوایز متعددی از جمله جایزۀ اثر برگزیدۀ کتاب سال جمهوری اسلامی، جایزۀ بینالمللی «همبولت» در زمینۀ تحقیقات خاورشناسی از آلمان و نشان زبان و ادب پارسی دریافت کرده است.