حق و سوءاستفاده از آن
درباره کتاب
حق چیز خوبی است و هر چیز خوبی ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرد. واژۀ حق عمدتاً به دو چیز خوب دلالت دارد؛ در یک معنی حق اشاره است به ذات مقدس و متعالی پروردگار [...]، و در معنایی دیگر مراد از حق قدرت و امتیاز و اختیاری است که در اجتماع بشری به یک شخص (خواه حقیقی و خواه حقوقی) اعطا شده باشد، و در همین معنی اخیر است که احتمال سوءاستفاده از آن توجه صاحب نظران علم حقوق را به خود معطوف می دارد. کسی که در مقام اِعمال و اجرای حق خود برآمده است در نظر اول هیچ ایرادی متوجه او نیست. حقی که نشود از آن برخوردار شد معنی و مفهوم خود را از دست می دهد، اما استفاده هم بد و خوب دارد. چه ملاک هایی ممکن است برای تشخیص استفادۀ بد از استفادۀ خوب مورد نظر قرار گیرد؟
روشن ترین مصداق استفادۀ بد آنجاست که صاحب حق سوء نیت دارد؛ حقی را به موقع اجرا می گذارد برای آن که به دیگری آسیب برساند. اصلاً ممکن است در این اِعمال حق فایده ای به خود او نرسد یا فایده ای جزئی برسد که در مقایسه با آسیبی که به دیگری می رسد وزنی نیاورد. این البته معنی سرراستِ «سوءاستفاده» است و باید از آن جلوگیری شود. اما چه بسا که مطلب به این روشنی نیست.
ــــــــــــ از مقدمۀ کتاب
حق چیز خوبی است و هر چیز خوبی ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرد. واژۀ حق عمدتاً به دو چیز خوب دلالت دارد؛ در یک معنی حق اشاره است به ذات مقدس و متعالی پروردگار [...]، و در معنایی دیگر مراد از حق قدرت و امتیاز و اختیاری است که در اجتماع بشری به یک شخص (خواه حقیقی و خواه حقوقی) اعطا شده باشد، و در همین معنی اخیر است که احتمال سوءاستفاده از آن توجه صاحب نظران علم حقوق را به خود معطوف می دارد. کسی که در مقام اِعمال و اجرای حق خود برآمده است در نظر اول هیچ ایرادی متوجه او نیست. حقی که نشود از آن برخوردار شد معنی و مفهوم خود را از دست می دهد، اما استفاده هم بد و خوب دارد. چه ملاک هایی ممکن است برای تشخیص استفادۀ بد از استفادۀ خوب مورد نظر قرار گیرد؟
روشن ترین مصداق استفادۀ بد آنجاست که صاحب حق سوء نیت دارد؛ حقی را به موقع اجرا می گذارد برای آن که به دیگری آسیب برساند. اصلاً ممکن است در این اِعمال حق فایده ای به خود او نرسد یا فایده ای جزئی برسد که در مقایسه با آسیبی که به دیگری می رسد وزنی نیاورد. این البته معنی سرراستِ «سوءاستفاده» است و باید از آن جلوگیری شود. اما چه بسا که مطلب به این روشنی نیست.
ــــــــــــ از مقدمۀ کتاب
محمدعلی موحد متولد خردادماه 1302 در تبریز است. او تحصیلات ابتدایی خود را در مدارس تدیّن تبریز به اتمام رساند و دیپلم ادبی خود را در همان شهر دریافت کرد. پس از اتمام تحصیل به استخدام شرکت نفت آبادان درآمد و سردربیر روزنامۀ شرکت نفت شد. او در همان سالها به تهران انتقالی گرفت و برای ادامۀ تحصیل وارد دانشگاه تهران شد. موحد دکترای خود را در رشتۀ حقوق خصوصی دریافت کرد و برای تحصیل در رشتۀ حقوق بینالملل به انگلستان رفت، پس از آشنایی با ایرانشناسانی چون ولادیمیر مینورسکی، لاکهارت و ... به پژوهش بر روی نسخ خطی موجود در موزۀ بریتانیا پرداخت. علاقۀ موحد به تحقیق و پژوهش موجب شد هم در سالهای خدمت در شرکت نفت و هم پس از بازنشستگی هرگز مطالعه، تحقیق و تألیف را رها نکرده و حاصل پژوهشهای او بیش از بیستوپنج کتاب در حوزههای مختلف عرفان، ادب، تاریخ و حقوق است.