یک گفت و گو
گفت و گوی ناصر حریری با نجف دریابندری
درباره کتاب
چه طور ممکن است شما اثری را که یک شخص ترجمه کرده از نو ترجمه کنید و با آن شخص وارد نوعی معارضه نشوید؟ باید دید نتیجه تا چه اندازه عمل را توجیه می کند. جواب این سؤال را هم باید در خود کار پیدا کرد. کنندۀ کار لابد خیال می کند که می تواند ترجمۀ بهتری ارائه کند، وگرنه چرا دست به این کار می زند؟ این خیال البته ممکن است نادرست باشد، ولی داور درستی و نادرستی آن خوانندگان خواهند بود، نه آن محافل کذایی. اگر ترجمۀ مکرر ترجمۀ بهتری باشد، نتیجۀ عمل این است که ادبیات فارسی صاحب اثری بهتر از ترجمۀ اول شده است و آن ترجمۀ اول به احتمال قوی منسوخ خواهد شد. این جای دلخوری نیست، مگر برای صاحب آن اثر منسوخ و برای کسانی که مصلحت اشخاص برای شان بیشتر از ادبیات فارسی اهمیت دارد. اگر هم ترجمۀ مکرر ترجمۀ بهتری نباشد، خوب این چیزی نیست که پنهان بماند، مترجم خیلی زود به سزای اعمالش می رسد. به هر حال مسئله از نظر من یک مسئلۀ ادبی است.
ــــــــــــ ص 66
چه طور ممکن است شما اثری را که یک شخص ترجمه کرده از نو ترجمه کنید و با آن شخص وارد نوعی معارضه نشوید؟ باید دید نتیجه تا چه اندازه عمل را توجیه می کند. جواب این سؤال را هم باید در خود کار پیدا کرد. کنندۀ کار لابد خیال می کند که می تواند ترجمۀ بهتری ارائه کند، وگرنه چرا دست به این کار می زند؟ این خیال البته ممکن است نادرست باشد، ولی داور درستی و نادرستی آن خوانندگان خواهند بود، نه آن محافل کذایی. اگر ترجمۀ مکرر ترجمۀ بهتری باشد، نتیجۀ عمل این است که ادبیات فارسی صاحب اثری بهتر از ترجمۀ اول شده است و آن ترجمۀ اول به احتمال قوی منسوخ خواهد شد. این جای دلخوری نیست، مگر برای صاحب آن اثر منسوخ و برای کسانی که مصلحت اشخاص برای شان بیشتر از ادبیات فارسی اهمیت دارد. اگر هم ترجمۀ مکرر ترجمۀ بهتری نباشد، خوب این چیزی نیست که پنهان بماند، مترجم خیلی زود به سزای اعمالش می رسد. به هر حال مسئله از نظر من یک مسئلۀ ادبی است.
ــــــــــــ ص 66
نجف دریابندری متولد شهریورماه 1308 در تهران بود. او دورۀ ابتدایی خود را در آبادان به اتمام رساند اما دبیرستان را نیمهکاره رها کرد و در شرکت نفت آبادان مشغول به کار شد. حضور انگلیسیها در آبادان و اکران فیلمها به زبان انگلیسی دریابندری را به آموختن زبان ترغیب کرد؛ او انگلیسی را با دیدن همین فیلمها فراگرفت و پس از آن در انتشارات اخبار روز، وابسته به شرکت نفت آبادان، به نقد و تحلیل فیلم پرداخت. دریابندری در اوایل دهۀ 30 به علت فعالیتهای سیاسی به زندان افتاد، پیش از آن اولین ترجمۀ خود را از کتابی با عنوان وداع با اسلحه اثر همینگوی به تهران برد که در همان سال نیز منتشر شد. پس از آزادی به عنوان سردبیر مؤسسۀ انتشارات فرانکلین مشغول به کار شد؛ این همکاری 17 سال به طول انجامید، پس از آن مدتی با سازمان رادیو تلویزیون ملی برای ترجمۀ متن فیلمها همکاری کرد که این همکاری بعد از انقلاب 57 پایان یافت. دریابندری در طول حیات خود به تألیف و ترجمۀ آثار بسیاری پرداخت و برندۀ جایزۀ تورنتو وایلد از دانشگاه کلمبیا شد. او با نثر شیوا و منحصربهفردش آثار ماندگاری در کارنامۀ هنری خود خلق کرد. دریابندری در نودسالگی در تهران درگذشت.